Wednesday, February 16, 2028

ШИНЭ САНАА НЬ СЭТГЭЛЧИЛЭН БҮТЭХ БОЛТУГАЙ

БҮТЭЭН СОЁРХ.  ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬ᠎ᠠ
ТА БҮХЭНДЭЭ, АЗ ЖАРГАЛ, АМЖИЛТ БҮТЭЭЛЭЭР ДҮҮРЭН БАЙХЫН ӨЛЗИЙТЭЙ ЕРӨӨЛИЙГ ЧИН СЭТГЭЛЭЭСЭЭ ӨРГӨН ДЭВШҮҮЛЬЕ.


Saturday, October 20, 2018

Газрын түүхий тосны үнэ. Техник шинжилгээний мэдээллээс


Нэр томъёог зөв оновчтой болгоход надад туслаарай. "Нэг баррель газрын түүхий тосны үнийн тоон цуваа". "Тэгш өнцөгт координатын хавтгай дээр байгуулсан/огтлолцсон цэгүүдийн геометрийн байрлал". Техник шинжилгээний мэдээнээс (Хэмжих нэгж нь Америк доллар/баррель):
www.ino.com-ын  мэдээгээр, 2018.10.19-ний  16:58:59 цагт нэг баррель (CRUDE OIL Dec. 2018 (E) (NYMEX:CL.Z18.E) газрын тосны үнэ 69.53 америк долларт хүрчээ. Тухайн хугацаанд өмнөхөөс ялимгүй буураж, өсөж хэлбэлзэж байв.
Энэ үнэ (69.53) нь сүүлийн 6 сарын хугацааны хоорондох: 
5, 10, 20, 50 өдрийн нүүдлийн (moving) дунджийн тухайн цэгээс доогуур, 100, 200 өдрийнхөөс арай дээгүүр байв.
-оОо- Жич: 2014.08.01-ний өдрийн гэрээний доод үнэ нь 39.19 америк доллар байв.

-оОо-

Sunday, August 26, 2018

Элсэн чихрийн сар бүрийн импортын биет хэмжээ, нэг тоннын хилийн дундаж үнэ

Монгол улсад сар тутам импортоор оруулсан ЭЛСЭН ЧИХРИЙН биет хэмжээ /тонноор/, түүний нэг тоннын импортын гаалийн дундаж үнэ /америк доллараар/

Monday, August 20, 2018

РЕГРЕССИЙН ТЭГШИТГЭЛИЙН КОЭФФИЦИЕНТИЙГ ТООЦООЛОХ АРГААС

Номзүйн тодорхойлолт: А. Чулуунбат, 2010 он, "Эдийн засгийн судалгаанд олон хүчин зүйлийн регрессийн тэгшитгэлийн коэффициентийг тооцоолж хэрэглэх нь", "Эдийн засаг" сэтгүүлийн 2010, №4/032/, 16-18 хуудас.

Оюутан, сурагч нар аа,
То
оцоолон бодож сурахад нь дусал нэмэр болтугай.
              КОФФИЦИЕНТИЙГ ТООЦООЛОХ АРГААС.
Эрдэмтэн багш, судлаач, статистикч нарынхаа холбогдох зарим бүтээлийг болон статистикийн тоо баримтыг ашиглан, олон хүчин зүйлийн регрессийн шулуун шугман тэгшитгэлийн коэффициентүүдийг компьютерээр хэрхэн тооцоолох аргаас танилцуулъя.
Загварчлал, тэмдэглээ:
Түүвэр судалгааны хүрээнд хэрэглэгдэх олон хүчин зүйлсийн шугаман регрессийн загвар нь   Y'i ̂=b0+ b1*X1+ b2*X2+.+bk*Xk+ei болно. Үүнд:

+- ei=(Yi -Y'i)

Yi - тухайн хамааран /дагалдан/ хувьсах хэмжигдэхүүний (5) өгөгдсөн (7) утга буюу динамик эгнээний өгөгдсөн төвшин (6),

Y'i ̂ -тухайн хамааран /дагалдан/ хувьсах хэмжигдэхүүний (5) тэгшитгэсэн (7) утга, буюу динамик эгнээний тэгшитгэсэн төвшний утга холбогдол (6), dependent variable (3),

X1, ....Хkүл хамааран /удирдан/ хувьсах хэмжигдэхүүний (5) өгөгдсөн утга, independent variable (3)

b0, ...bk  тооцоолж олох ёстой коэффициент /параметр/, b0 -intercept, bk –slope.
Шугман тэгшитгэлийн коэффициент (параметрүүд)-ийг тооцоолох аргаас: 

Жишээ нь: Доор дурьдсан эрдэс бүтээгдэхүүн тус бүрийн экспорт (Xij) ба түүний хэмжих нэгж нь дараах хувилбартай байна гэе. Үүнд: 
- үнийн дүн (Xij)-г [сая америк доллар]-аар, биет хэмжээ (Xij)-г [мянган тонн]-оор;
- тухайн онд нийт экспортын үнийн дүнд бүтээгдэхүүн бүрийн экспортын эзлэх хувийн жин (Xij)-г [%]-иар;
 ei2=(Yi - Y'i)2=  minimum буюу хамгийн бага байх ёстой бөгөөд стандарт шалгуураар үнэлэгдэнэ.
“Excel 2007” дээр хийх үйлдлийн дараалал нь:
-“Data Analysis” дахь “Analysis Tools”-ээс “Regression”-ийг сонгож “OK” дарна.
- “Хүснэгт 1”-ээс Yi-ийн өгөгдсөн утгуудыг “Input Y range”-ийн харилцах цонх (dialog box) дотор, дараа нь Хij-ийн өгөгдсөн утгуудыг “Input X range” цонхонд тус тус оруулаад “OK” дарна.

Ийнхүү b0, b1, b2, b3, b4, b5 гэсэн коэффициентүүдийг олно (Хүснэгт-2). Үүнийг дээрх томъёонд орлуулан бичвэл: Y'i = 66.75310174+0.510555353*Xi1+0.55542523*Xi2+14.58328947*Xi3 +26.08914115*Xi4+1.044166517*Xi5 болно. Үүнд:

Y'i ̂ - i оны нийт эккспортын буюу хамааран хувьсагчийн тэгшитгэсэн утга [сая $],
Хj1  - Боловсруулаагүй ба хагас боловсруулсан Алтны экспортын i оны гүйцэтгэл [сая $],

Хj2 - Зэсийн баяжмалын экспортын  i оны гүйцэтгэл [сая $],

Хj3 - Жоншны хүдэр, баяжмалын экспортын i оны гүйцэтгэл [сая $],

Хj4 - Катодын зэсний экспортын i оны гүйцэтгэл [сая $],

Хj5 - Молибдены баяжмалын экспортын i оны гүйцэтгэл [сая $].
Хүснэгт 1-ээс 2007 оны гүйцэтгэл (Х11=234.9; Х12=811.5; Х13=44.9; Х14=22.1; Х15=75.4)-ийг дээрх тэгшитгэлийн томъёонд орлуулан тооцоолбол:

Y ̂2007=66.75310174+0.510555353*234.9+0.55542523*811.5+14.58328947*44.9 +26.08914115*22.1+1.044166517*75.4=1947.5 сая америк доллар болов.

Ийнхүү тэгшитгэсэн утга (Y ̂2007) нь 2007 оны нийт экспортын эцсийн гүйцэтгэлийн хэмжээ (Y1 өгөгдсөн утгатай)-тэй ойролцоо тэнцүү байна. Энэ бол маш ховор тохиолдол юм.

Sunday, May 13, 2018

"ТАЛХ ЧИХЭР" ХК: Хувьцааны үнэ, хандлага

“Талх чихэр” хувьцаат компанийн хувьцааны үнийн чиг хандлага
Эх үүсвэр: www.mse.mn 
 2017.05.25-ны өдөр “Талх чихэр” ХК-ийн 750 ширхэг хувьцаа арилжигдаж, нэгж хувьцааны хаалтын үнэ 21800 төгрөгтэй тэнцэж, өмнөх арилжааны өдрийнхөөс 1.4%-иар буюу 300 төгрөгөөр нэмэгджээ. Зах зээлийн үнэлгээ: 22,316,725,400.0
52 долоо хоног: 15100.0 - 23020.0 төгрөг/ширхэг.
-оОо-

"Махимпэкс" ХК-ийн нэгж хувьцааны үнэ, хандлага

"Махимпэкс" ХК (MXX)-ийн нэгж хувьцааны түүхэн үнэ, арилжигдсан тоо хэмжээ,
чиг хандлага
2017.06.23-ны өдрийн "Махимпекс" ХК-ийн нэгж хувьцааны сүүлийн үнэ 2400 төгрөгтэй тэнцэж, өмнөх арилжааны өдрийнхөөс 100 төгрөгөөр буюу 4.35%-иар нэмэгдсэн. Нийт 99 ширхэг хувьцаа арилжигдсан ажээ. Зах зээлийн үнэлгээ нь: 8,741,658,300.0.









2017.06.20-ны өдрийн үдээс өмнө "Махимпекс" ХК-ийн нэгж хувьцааны сүүлийн үнэ 2400 төгрөгтэй тэнцэж, өмнөх арилжааны өдрийнхөөс 37 төгрөгөөр буюу 1.57%-иар нэмэгдсэн. Нийт 126 ширхэг хувьцаа арилжигдсан ажээ.

"А" зэрэглэлийн цэвэр зэсийн үнэ

Лондонгийн металын бирж (LME)-ийн мэдээнээс үзвэл:

Нэг тонн цэвэр зэс (LME Copper cathode Grade A Cu 99.99%)-ийн өдрийн дундаж зарах үнэ нь 2017.08.11-нд 6737.00 америк доллартай тэнцсэн ажээ. 2017.05.12-нд $5520.00,
2017.04.11-нд $5746.00, 2017.03.03-нд $5910.00, 2017.02.15-нд $6016.0

NYSE:TRQ Turquoise Hill Resources Ltd. Оюу толгой

NYSE бирж дээр 2018.04.19-ний өдөр "Turquoise Hill Resources Ltd."-ийн нэгж хувьцааны үнэ нь 3.11 америк долларт хүрч өмнөх арилжжааны үеийнхээс 1.63%-иар өсчээ. Эх сурвалжийн холбоос: https://finance.yahoo.com/quote/TRQ/chart?p:










  


-oOo-

ХОРШОО НЭЭХ ТУХАЙ (ОӨ 11 он)

Олноо өргөгдсөний 11 дүгээр онд Хоршоо нээж байгуулах тухай ухуулах бичгийг гаргаж байжээ. Ш.ЧОЙМАА багш кирилл үсгээр бичиж хөрвүүлсэн хуулбарыг нь (Read more дээр дарж) үзнэ үү

Нүүрсний экспорт

Монголын чулуун нүүрсний экспорт, түүний импортын захын товч мэдээг дараах графикаас үзнэ үү: